SPOKEN

Naar aanloop van Griezelfestival SPOKEN ging Ilona Lodewijckx samen met collectiefleden Bart Vanhee, Emma De Poortere, Dexter Ekayu en Kato Vancraeynest aan de slag om een poëtische performance uit te werken.
Hun teksten kan je op deze pagina nalezen.

Monster

Bart Vanhee

Wat is een monster?

Het woord ‘monster’ is afkomstig van het Latijnse woord ‘monstrum’. Dat wil zoveel zeggen als ‘iets buitengewoons’, een boodschap van de goden, een waarschuwing. Mijn tante was alle drie.

Als kind had ik een heilige schrik van haar. Mijn tante woonde samen met mijn grootouders, bij wie ik in de zomer regelmatig verplicht moest logeren. Tijdens die bezoekjes leerde ik al snel dat ze een aantal vreemde gewoontes had. Zo dronk ze enkel Cola, uit kleine flesjes van 25 centiliter, waarvan ze de laatste vijf centiliter nooit opdronk. Overal in het huis lagen dan ook bijna lege flesjes, als een soort afbakening van haar terrein.

Een ander weetje over mijn tante is dat ze leed aan een permanente verkoudheid. De weinige keren dat ik haar zag, liep ze steeds sniffend door het huis. Een zakdoek gebruikte ze nooit. Steeds weer snoof ze haar snot op, alsof het een drug was, een ritueel. Bovendien was het ophalen van een neus voor mij bijna vergroeid met het gegrom van een hond. Als je het hoorde, dan dreigde er gevaar.

Gelukkig waren de keren dat ik mijn tante zag erg beperkt. Overdag sliep ze steeds, ergens op de bovenverdieping, en als ze al naar beneden kwam, deed ze dat enkel in de late avond. Bijgevolg was de bovenverdieping verboden terrein voor mij, een soort magische plek waar monsters in de schaduwen scholen. Het dichtste dat ik bij de bovenverdieping kwam, was de steile trap met een bloedrood tapijt, dat boven eindigde in een gapend, zwart gat. Ik beeldde me in dat mijn tante ’s nachts vandaar afdaalde, als een soort verwrongen versie van Sinterklaas, op zoek naar kleine kindertjes die overdag van haar Cola gedronken hadden. Ik hoef niet te vermelden dat ik zelden sliep tijdens de logeerpartijtjes.

Toch sprak de bovenverdieping me aan. Hoe ouder ik werd, hoe meer ik erheen werd getrokken. Ik was ongeveer 10 jaar, toen ik mijn grootmoeder wist te overtuigen dat ik naar boven mocht om een gezelschapsspel te kiezen. Meerdere keren drukte mijn grootmoeder me op het hart voorzichtig te zijn. Ik mocht mijn tante niet wekken. Doodsbang, maar tegelijk ook nieuwsgierig sloop ik als een kat de trap op. Het rode tapijt was bijna akelig zacht. Ik kon mijn veel te luide ademhaling horen en het voelde alsof mijn hartslag door het hele gebouw bonkte.

Eenmaal boven strekte zich een gang voor me uit, met op het einde een rolluik waardoor enkele kleine straaltjes zonlicht naar binnen vielen. De gang zelf was volgestouwd tot aan de nok met de vreemdste voorwerpen: donkere kleren, sneeuwdoosjes, metalen verpakkingen van koeken en allerlei bestofte boeken, waarvan ik de titels niet begreep.

Het meest angstaanjagende was echter het leger aan knuffelberen, die voor de enige deur in de gang op wacht stonden en mij daar leken op te wachten. Kwaadaardig keken ze me aan: konijnen, beren, hondjes, katjes. Ik slikte. Dat moest de slaapkamer van mijn tante zijn. Daar moest ik voorbij om de spelletjeskast te bereiken.

Op kousenvoeten sloop ik dichter, klaar om bij de minste beweging weg te springen. Mijn ogen schoten van de knuffels, naar de deur, naar de kast en terug. Ik hield mijn adem in. Eenmaal bij de deur leek het wel alsof het leger beren terug staarde. Ze hadden geen kraaloogjes zoals van gewone beren, maar bijna menselijke ogen. Bovendien hadden ze een naam op hun kleren staan. Er was een Rita, een George, een Frits, een Louis, …

Een onbeschrijfelijk gevoel daalde over me heen, alsof het begon te vriezen in de zomer. Mijn keel werd droog en het leek alsof mijn bewegingen allemaal vertraagden. Elke seconde duurde een uur, maar toch sleepte ik mezelf verder richting het licht van het rolluik en de kast ernaast. Toen hoorde ik het. Recht achter me. Bijna in mijn oor. Sniff.

Een klauw klemde zich om mijn maag. Ik weet nog steeds niet hoe ze geruisloos uit haar kamer was gekomen, maar daar stond mijn tante ineens. Haar ogen waren bloedrood, diep verscholen in hun kassen. Haar muisgrijze haar leek gebakken in frituurolie en kleefde tegen haar aan. In haar ene hand hield ze iets wat leek op een naald, in haar andere een klein beertje, gekleed in een jeansbroek en een shirt. Meteen herkende ik de kleren. Dat waren die van mij. Sniff.

Nooit meer in mijn leven heb ik zo gelopen als toen. In een fractie raasde ik langs haar heen en stampte de berencollectie omver. Ik schampte mezelf aan een kast en hoorde glas breken, maar spurtte verder en vloog de trap af.

Halfweg schoot een pijnscheut door mijn rechterbeen, alsof diep vanbinnen mijn zenuw werd afgekneld en losgescheurd. De pijn was scherp, witheet en zinderde door mijn hele lijf. Vrijwel meteen verloor ik mijn evenwicht en denderde naar beneden. Een misselijkmakende krak klonk toen mijn been de slag tegen de muur opving.

Mijn grootmoeder was vrijwel meteen bij mij en belde de ambulance. Toch voelde ik de pijn niet, noch het bloed dat zich om me heen vormde Nee, mijn ogen waren gericht op die diepe duisternis bovenaan de trap. Nog vele nachten zou ik die gapende trap voor me zien, met ergens daar verborgen, twee kwaadaardige ogen en een kleine beer met een naald diep in zijn pootje.

Intussen is dit allemaal jaren geleden. Mijn grootouders zijn overleden, het huis verkocht, mijn tante verhuisd. En toch trekt op koude winteravonden nog een vreemde, bijtende pijn door mijn been, hoor ik in de gang opnieuw een neus die opgehaald wordt, zie ik ergens een knuffelbeer liggen die akelig veel lijkt op een van die beren daarboven. Daarom blijf ik me altijd voor ogen houden: een monster is iets uitzonderlijks, een teken van de goden, maar vooral: een waarschuwing.

Emma De Poortere

Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten

STOP

Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten
Ik mag niet, ik zal niet, ik kan niet vergeten

stop

Ik denk alles
en niets
en overal
en nergens
en altijd denk ik
nooit.

Ik denk dagen
en jaren
en maanden
en minuten over
gedachten en bedenkingen
en gedachten over bedenkingen.

Ik overdenk
en overdoe
overvol en overmoe
maar vooral denk ik aan datgene
dat ik nog bedenken moet.

Ik word de kamer ingeleid
in een ligstoel geïnstalleerd
een spoel wordt op mijn hoofd geplaatst

een brein dat niet werken wil
krijgt schokken te verduren

Ik lig
te knetteren
mijn kaken knijpen
knipperende ogen

Dan is het pauze
50 minuten
het brein moet rusten

Alleen in de wachtkamer
met OCDenkpistes als
heb ik alles wel gedaan?
al mijn deadlines wel gehaald?
ben ik er geen vergeten?

Deadlines die duwen
Deadlines die dreigen
Deadlines die roepen
Deadlines die zwijgen

Deadlines die komen
Deadlines die kruipen
Deadlines die stompen
Deadlines die sluipen

PAS OP VAN DE DOODSLIJNEN

Want daar
wacht teleurstelling
en mislukking
boosheid
en irritatie

daar
wacht eenzaamheid
machteloosheid
en afwijzing

daar
wachten OCDenkprocessen
zonder begin
en zonder einde

opnieuw een spoel op mijn hoofd
de tranen in mijn ogen schokt
de fysieke pijn
is draagbaar
de mentale
onverdraaglijk

tzzz tzzz tzzz
schok na schok na schok
denk ik

Je moet onthouden dat je niet mag vergeten dat je moet onthouden dat je
het niet mag vergeten, want als je het zou vergeten, dan heb je het niet
onthouden en als je het niet onthouden hebt, dan ben je het vergeten en

VERGETEN IS GEFAALD

Illustratie bij de tekst van Emma

The Horizon I'll Never Meet

Dexter Ekayu

I walk. Below me, a valley that extends into the unknown, rivers glimmering beneath the morning sun. Behind me, the mountains part to reveal the vast blue ocean, endless beneath the sky. It is beautiful, impossibly beautiful, yet I feel no sudden triumph. Step by step I walk on a journey that doesn’t seem to stop. My legs tremble. I look for a place to rest, hoping this journey can end. I wait for peace to appear but only silence arrives. How long will it take until I reach my destination? Abandoned, no person in sight, no sound to be heard but the beat of my own pulse.

My mouth dry, voice gone, muscles too weak to carry on, I search for water. But I remain walking a path towards the horizon, and my mind seeks a calming sound. It remembers the sound of rain on my window, the warmth of another body against me, my mother’s smile that tells me everything is okay, a hug that lets me know that tomorrow is another day, and a soft whisper of a beloved that lulls me into sleep.

But then I hear it, the sound from afar, with no end or beginning. My breath quickens. The sound is empty. I don’t see where it is coming from. It feels as if something enormous is vibrating beneath me, only endless resonance. I stop walking but the sound continues. It doesn’t grow louder but somehow feels closer. For a moment I mistake it for what awaits me at the horizon, a promise, identity, meaning. Perhaps this is the sound of becoming someone new. But the sound cuts me deep into my soul with a whisper: “Who am I? Who am I to people who know my name?” I want to cover my ears but the whisper comes again, softer this time, as though whatever made it has moved closer to my ear. I turn around and nothing stands behind me. I cannot tell whether it is calling me, warning me, or simply repeating something I have spent my entire life trying to forget.

I walk again, faster. The path grows steeper. The sound grows closer, until even my own breath goes quiet. My heartbeat pulses through my palms. Every nerve prickles. Sweat gathers at the back of my neck. My muscles tighten as though preparing for something fatal. Each step threatens to cramp. And should I dare to stop, even for a moment, the sound will close the distance until there is nowhere left to run...

I press my hand to my chest and I feel… a beat. Then another.

Kato Vancraeynest

Over de kunstenaars

Ilona Lodewijckx

Ilona Lodewijckx woont en werkt in Brussel en is schrijver, dichter en fotograaf. In 2023 verscheen haar debuutroman Donkerkiemer.

Bart Vanhee

Bart Vanhee (°1998) woont in Geluwe, maar werkt in Gent. Al sinds zijn kindertijd zoekt en vindt hij verhalen in games, boeken en muziek. Zelf bracht hij al op jonge leeftijd een boek uit in eigen beheer. In zijn verhalen speelt het bovennatuurlijke vaak een prominente rol, al schuwt hij ook geen maatschappelijk relevante thema’s. Op zijn Instagram (be.artv) plaatst hij regelmatig gedichten, quotes en andere teksten. In 2021 verscheen zijn boek De Herschreven Wereld bij Godijn Publishing. Dat werd een verkoopsucces. In november '22 verscheen het tweede deel uit de reeks bij Godijn Publishing.

Emma De Poortere

Emma De Poortere (°2003) verzint en verslindt verhalen al zolang ze zich kan herinneren. Literatuur is voor haar meer dan een interesse, het maakt deel uit van haar dagelijkse functioneren. Fictie, non-fictie, poëzie of spoken word, elke vorm van woordkunst weet bij haar een snaar te raken. Als schrijver ligt haar focus voornamelijk op proza, hoewel er ook af en toe een gedichtje uit haar pen tevoorschijn komt.

Dexter Ekayu

Dexter is een jonge maker met wortels in Oeganda, Nederland en België. Deze veelzijdige achtergrond heeft hem gevormd tot iemand met een brede blik en een diepe gevoeligheid voor cultuur, religie, identiteit en emotie. Zijn passie ligt in het vastleggen van momenten en gevoelens, zowel in poëzie als in fotografie. Voor Dexter zijn woorden en beelden geen losse vormen van expressie, maar manieren om ervaringen tastbaar te maken en emoties te bewaren. In zijn werk zoekt hij de balans tussen het persoonlijke en het universele. Zijn gedichten en foto’s weerspiegelen niet alleen zijn eigen perspectief, maar ook de verhalen en emoties van anderen. Op die manier wil hij herkenning oproepen en een gevoel van verbinding creëren.
" Woorden en beelden laten voelen wat woorden vaak niet zeggen."

Kato Vancraeynest

Kato Vancraeynest (°2006) woont in Deerlijk, maar werd geboren in Kortrijk en studeert momenteel in Brugge. Als bezig bijtje en absolute taalfanaat is er altijd wel iets aan het kronkelen in haar hersenen. Bij Studio Zwevegems Teater werkte ze al mee aan vier producties. Als schrijver tracht ze dieper te duiken in het onderbewustzijn en dromen en fantasie te verweven met de werkelijkheid.